درخواست مشاوره
- BaFamily
- 18 دی 1404
اعتیاد به اینترنت، اعتیاد به تلفن همراه، اعتیاد به تکنولوژی یا هر چه که اسمش را بگذارید، بسیاری از والدین از وابستگی فرزندشان به این موارد ابراز نگرانی می کنند. بسیاری از کودکان و نوجوانان زمان زیادی را صرف رسانههای اجتماعی، بازیهای ویدیویی و سایر فعالیتهای اینترنتی کنند. اما اعتیاد به اینترنت به خودی خود یک تشخیص بالینی سلامت روان نیست. به این دلیل که صفحه نمایش ها مانند مواد مخدر یا الکل بر مغز کودکان تأثیر نمیگذارند. کودکان ممکن است احساس کنند که نمی توانند استفاده از اینترنت را متوقف کنند، اما از نظر شیمیایی به آن شکل وابسته نیستند.
- آیا اعتیاد به اینترنت در کودکان یک اختلال روانی است؟
- چه زمانی استفاده کودک از فضای مجازی مشکلساز میشود؟
- ریشههای وابستگی کودکان به فضای مجازی چیست؟
- چرا والدین از وابستگی فرزندان به فضای مجازی نگران هستند؟
- چگونه با وابستگی کودک به فضای مجازی برخورد کنیم؟
- سخن آخر: چگونه به کودک کمک کنیم وابستگی سالمتری داشته باشد؟
آیا اعتیاد به اینترنت در کودکان یک اختلال روانی است؟
تحقیقات نشان میدهد که استفاده زیاد از رسانههای اجتماعی میتواند یک عامل خطر برای اضطراب کودکان و افسردگی در نوجوانان باشد. اما اگراستفاده از اینترنت و فضای مجازی برای صحبت با دوستان، گوش دادن به موسیقی، کشف علایق و بازی کردن باشد، مشکلی نیست. اگر فرزندتان هنوز زمان کافی برای سایر فعالیت های مهم زندگی خود دارد، لازم نیست نگران استفاده او از اینترنت باشید.
چه زمانی استفاده کودک از فضای مجازی مشکلساز میشود؟
با این حال، گذراندن زمان زیادی به صورت آنلاین زمانی به یک مشکل تبدیل میشود که در توانایی کودک برای داشتن یک زندگی عادی اختلال ایجاد کند. رسانه های اجتماعی و بازی ها برای مغز بچه ها بسیار محرک هستند که می تواند استراحت کردن و تمرکز روی موارد دیگر را برای کودکان سخت کند.
اگر کودک زمان زیادی را صرف فضای مجازی و اینترنت بکند به نحوی که در خوردن، خوابیدن، انجام تکالیف خود یا گذراندن وقت با دوستان و خانواده تاثیر بگذارد، در این حالت فناوری تأثیر منفی می گذارد.
نشانههای هشدار وابستگی ناسالم کودک به فضای مجازی
همهی استفادههای زیاد از موبایل و اینترنت به معنای اعتیاد نیست، اما زمانی که حضور کودک در فضای مجازی باعث اختلال در زندگی روزمره، روابط یا احساسات او شود، میتواند نشانهای از وابستگی ناسالم باشد. توجه به این علائم به والدین کمک میکند زودتر متوجه مشکل شده و پیش از جدیتر شدن آن اقدام کنند.
-
عصبانیت شدید، پرخاشگری یا اضطراب هنگام قطع اینترنت یا موبایل
-
بیمیلی به فعالیتهای قبلی مثل بازی، ورزش یا دیدار با دوستان
-
اختلال در خواب، دیر خوابیدن یا بیدار ماندن طولانی برای استفاده از اینترنت
-
افت تمرکز، کاهش عملکرد تحصیلی یا بیحوصلگی مداوم
-
کنارهگیری از جمع خانواده و ترجیح تنهایی با صفحه نمایش
-
دروغ گفتن درباره مدت زمان استفاده یا پنهان کردن فعالیتهای آنلاین
استفاده مشکلساز از فضای مجازی چه پیامدهایی دارد؟
استفاده زیاد از رسانههای اجتماعی با افزایش اضطراب و افسردگی مرتبط است، زیرا نوجوانان، بهویژه دختران، خود را بهطور نامطلوبی با همسالان خود مقایسه میکنند و نگران از دست دادن فرصت هستند.
تحقیقات نشان میدهد که بازی های آنلاین بیش از حد به نحوی که کودک دو سوم یا بیشتر از وقت آزاد خود را صرف بازی کند، با پیامدهای منفی سلامت روان، از جمله بروز بیشتر اضطراب، افسردگی مرتبط است.
از طرفی شواهدی وجود دارد که نشان میدهد انجام چندین کار - استفاده از رسانههای اجتماعی، پیامک، تماشای تلویزیون در حین انجام تکالیف یادگیری را کاهش میدهد
ریشههای وابستگی کودکان به فضای مجازی چیست؟
کودکان در فضای مجازی چه می کنند؟
میزان زمانی که کودکان و نوجوانان معمولاً صرف اینترنت و فضای مجازی میکنند، نباید به عنوان معیاری برای سنجش اینکه آیا آنها درگیر فضای مجازی هستند در نظر گرفته شود. چرا که بسیاری از کارهایی که کودکان به کمک اینترنت انجام می دهند، فعالیتهای مناسب سن او هستند که در گذشته به صورت آفلاین انجام میشدند: مانند معاشرت با همسالان، کشف علایق شخصی، خرید کردن، گوش دادن به موسیقی، انجام تکالیف مدرسه، تماشای فیلم یا تلویزیون
نقش اضطراب، افسردگی و ADHD در وابستگی کودکان به اینترنت
اگر کودکتان زمان زیادی را صرف فعالیتهایی مانند بازیهای ویدیویی میکند، مشکل واقعی احتمالااس یک مشکل اساسی سلامت روان است. اضطراب، افسردگی، ADHD و اختلالات یادگیری همگی می توانند کودکان را به پناه بردن به فعالیت های آنلاین سوق دهند. وقتی که مشکل اساسی آنها درمان شد، احساس می کنند که می توانند با دوستی ها و فعالیت های آفلاین درگیر شوند.
چرا والدین از وابستگی فرزندان به فضای مجازی نگران هستند؟
چیزی که والدین را نگران می کند معمولاً دو چیز است: زمان زیادی که فرزندانشان در فضای مجازی می گذراند و مقاومت فرزندانشان در کاهش زمان آن. در واقع مجبور کردن فرزند به کنار گزاشتن تلفن همراه و آمدن سر میز شام، انجام تکالیف مدرسه و یا بیرون رفتن تبدیل به یک نبرد دشوار شده است.
چگونه با وابستگی کودک به فضای مجازی برخورد کنیم؟
اشتباهات رایج والدین در برخورد با وابستگی کودک به اینترنت
بسیاری از والدین با نیت خوب و از روی نگرانی سعی میکنند استفاده کودک از فضای مجازی را کنترل کنند، اما برخی واکنشها ناخواسته باعث تشدید وابستگی یا ایجاد تنش بیشتر میشود. شناخت این اشتباهات کمک میکند والدین بهجای درگیری، مسیر مؤثرتری برای مدیریت رفتار کودک انتخاب کنند.
-
قطع ناگهانی و تنبیهی اینترنت یا موبایل بدون گفتوگو و آمادگی کودک
-
مقایسه کودک با همسالان یا سرزنش مداوم بابت استفاده زیاد
-
نادیده گرفتن علت اصلی وابستگی مانند اضطراب، تنهایی یا مشکلات تحصیل
-
نداشتن الگوی رفتاری مناسب و استفاده بیشازحد خود والدین از موبایل
-
تمرکز صرف بر محدودیت، بدون جایگزین کردن فعالیتهای جذاب و آفلاین
-
برخورد احساسی و واکنشی بهجای گفتوگوی آرام و همدلانه
چکلیست ساده برای مدیریت استفاده کودک از فضای مجازی
مدیریت استفاده کودک از فضای مجازی زمانی مؤثر است که بهصورت تدریجی، شفاف و با مشارکت خود کودک انجام شود. این چکلیست به والدین کمک میکند بدون درگیری و تنش، چارچوبهای سالمی برای استفاده از اینترنت و موبایل ایجاد کنند و در عین حال رابطه عاطفی خود با کودک را حفظ نمایند.
-
تعیین زمان مشخص و قابلپیشبینی برای استفاده روزانه از فضای مجازی
-
ممنوعیت استفاده از موبایل هنگام غذا، قبل از خواب و زمان انجام تکالیف
-
گفتوگوی منظم با کودک درباره محتوایی که در فضای مجازی میبیند
-
جایگزین کردن فعالیتهای جذاب مثل بازی، ورزش یا سرگرمی خانوادگی
-
استفاده آگاهانه و محدود خود والدین بهعنوان الگوی رفتاری
-
بازبینی و تنظیم قوانین بهصورت دورهای و متناسب با سن کودک
تفاوت استفاده سالم و استفاده مشکلساز از فضای مجازی در کودکان
جدول زیر به والدین کمک میکند تفاوت بین استفاده سالم و استفاده مشکلساز کودک از فضای مجازی را بهتر تشخیص دهند. با مقایسه این نشانهها میتوان ارزیابی دقیقتری از میزان وابستگی کودک داشت و در صورت نیاز، اقدامات اصلاحی مناسبتری انجام داد.
| استفاده سالم از فضای مجازی | استفاده مشکلساز از فضای مجازی |
|---|---|
| زمان استفاده مشخص و قابل پیشبینی | زمان نامحدود و بدون برنامه |
| حفظ تعادل بین فعالیت آنلاین و آفلاین | حذف یا کاهش شدید فعالیتهای آفلاین |
| تعامل اجتماعی حضوری با همسالان | انزوا و کنارهگیری از جمع |
| خواب، تغذیه و برنامه روزانه منظم | اختلال در خواب، غذا و برنامه روزانه |
| انجام مسئولیتهای درسی و شخصی | افت تمرکز و عملکرد تحصیلی |
| گفتوگوی آزاد با والدین درباره محتوا | پنهانکاری یا دروغ درباره مدت استفاده |
سخن آخر: چگونه به کودک کمک کنیم وابستگی سالمتری داشته باشد؟
اگر فرزندتان از اعتیاد به اینترنت رنج می برد، سعی کنید بفهمید که آیا او برای فرار از یک مشکل زمان زیادی را صرف اینترنت می کنند یا خیر. کودکانی که تنها، غمگین، بی حوصله یا عصبانی هستند اغلب به اینترنت می روند تا احساسات خود را فراموش کنند.
از طرفی والدین باید حد و مرزهایی را برای استفاده کودکان از فضای مجای و اینترنت تعیین کنند و سعی کنید به او کمک کنید تا خودش را از وابستگی روانی رها کند. برای مثال برنامههایی وجود دارند که به والدین کمک میکنند زمان آنلاین بودن فرزندانشان را محدود کنند. به هیچ وجه و به یکباره استفاده از اینترنت را برای فرزندانتان منع نکنید، چرا که عواقب منفی زیادی داشته و حتی ممکن است نتیجه عکس داشته باشد.
اگر احساس می کنید به تنهایی نمی توانید از این مرحله عبور کنید و نیاز به راهنمایی و کمک دارید حتما از یک مشاور کودک در حوزه تربیت کودک راهنمایی بگیرید.
در بافملی، باور داریم هر والد آگاهی، میتواند آیندهای روشنتر برای فرزندش بسازد. ما جدیدترین آموزشها و نکات علمی فرزندپروری را از سراسر دنیا انتخاب میکنیم و با زبان ساده در اختیار شما میگذاریم.