- BaFamily
- 8 مهر 1405
ممکن است کودکی در مهمانی پشت والدش پنهان شود، در کلاس دستش را بالا نبرد یا از سلام کردن به دیگران خجالت بکشد. این رفتارها بهتنهایی نشانه اختلال نیستند. اما وقتی ترس از قضاوت شدن، کودک را از مدرسه، جمع همسالان یا کارهای روزمره دور کند، بهتر است با نگاه دقیقتر و بدون برچسبزدن به او کمک کنیم.
- اضطراب اجتماعی در کودکان چیست؟
- تفاوت خجالت طبیعی و اضطراب اجتماعی چیست؟
- علائم اضطراب اجتماعی کودکان
- چرا کودک دچار اضطراب اجتماعی میشود؟
- والدین چگونه به کودک کمک کنند؟
- چه کارهایی معمولاً نتیجه برعکس میدهد؟
- نقش مدرسه در کاهش اضطراب اجتماعی کودک
- درمان اضطراب اجتماعی کودکان چگونه است؟
- چه زمانی باید کمک تخصصی بگیریم؟
اضطراب اجتماعی در کودکان چیست؟
اضطراب اجتماعی یعنی کودک در موقعیتهایی که احتمال دیدهشدن، حرف زدن یا ارتباط با دیگران وجود دارد، ترس و نگرانی شدید را تجربه کند. او ممکن است نگران باشد جوابش در کلاس اشتباه باشد، در بازی پذیرفته نشود یا دیگران او را مسخره کنند. این نگرانی گاهی از چند روز قبل شروع میشود و به دلدرد، گریه یا بهانهگیری برای نرفتن به مدرسه میرسد.
تفاوت خجالت طبیعی و اضطراب اجتماعی چیست؟
خجالتی بودن بخشی از خلقوخوی بسیاری از کودکان است. کودک خجالتی ممکن است برای گرم گرفتن با افراد جدید زمان بخواهد، اما با احساس امنیت معمولاً وارد بازی یا گفتگو میشود. در اضطراب اجتماعی، ترس شدیدتر و پایدارتر است و انجام کارهایی را که کودک میخواهد یا نیاز دارد انجام دهد محدود میکند.
| آنچه میبینید | احتمال بیشتر |
|---|---|
| کودک در جمع جدید کمی ساکت است اما بعد از مدتی بازی میکند | خجالت طبیعی |
| کودک بهدلیل ترس از اشتباه، از صحبت یا بازی اجتناب میکند | نیاز به بررسی اضطراب اجتماعی |
| ترس باعث افت تحصیلی، تنهایی یا تنش شدید در خانه میشود | زمان مشورت حرفهای |
علائم اضطراب اجتماعی کودکان
نشانهها در همه کودکان یکسان نیستند. بعضی کودکان ساکت و مطیع به نظر میرسند و بعضی دیگر هنگام روبهرو شدن با موقعیت اجتماعی، بیقرار یا عصبانی میشوند.
- ترس از جواب دادن در کلاس، خواندن با صدای بلند یا پرسیدن سؤال
- اجتناب از مهمانی، تولد، اردو یا بازی با همسالان
- چسبیدن افراطی به والد در موقعیتهای اجتماعی
- نگرانی مکرر درباره تمسخر شدن یا دوستداشتنی نبودن
- دلدرد، تهوع، لرزش، تعریق یا سرخ شدن پیش از جمع
- داشتن دوستان بسیار محدود یا دشواری در پیوستن به گروهها
برای شناخت بهتر نشانههای کلی اضطراب و اثر آن بر زندگی روزمره کودک، مقاله استرس در کودکان هم میتواند کمککننده باشد.
چرا کودک دچار اضطراب اجتماعی میشود؟
معمولاً یک علت واحد وجود ندارد. خلقوخوی حساس کودک، تجربه تمسخر یا طرد شدن، تغییرهای بزرگ زندگی، فشار تحصیلی، الگوهای اضطرابی در خانواده و تجربههای ناخوشایند اجتماعی میتوانند نقش داشته باشند. بهجای دنبال کردن مقصر، بهتر است بپرسیم: «کودکم در کدام موقعیتها بیشتر میترسد و چه کمکی میتواند یک قدم کوچک را برایش ممکن کند؟»
والدین چگونه به کودک کمک کنند؟
هدف این نیست که کودک را یکباره به دلِ ترسش هل بدهیم یا به جای او از همه موقعیتها فرار کنیم. حمایت مؤثر یعنی احساسش را جدی بگیریم و در عین حال فرصت تجربههای کوچک و قابلتحمل را از او نگیریم.
- احساسش را نامگذاری کنید: «میبینم فکر کردن به حرف زدن در کلاس نگرانت کرده.»
- پیش از یک موقعیت جدید، درباره زمان، افراد حاضر و اتفاقهای احتمالی توضیح کوتاه بدهید.
- با کودک یک نردبان شجاعت بسازید: اول سلام کردن، بعد یک جمله کوتاه، سپس چند دقیقه بازی.
- تلاش را تحسین کنید، نه فقط نتیجه را.
- برای تمرین، موقعیتهای کمفشار و کوتاه انتخاب کنید.
چه کارهایی معمولاً نتیجه برعکس میدهد؟
- پاسخ دادن به جای کودک در همه موقعیتها
- مجبور کردن او به صحبت کردن جلوی جمع
- برچسب زدن با واژههایی مثل ترسو یا ضد اجتماعی
- مقایسه با خواهر، برادر یا همکلاسیها
- حذف همیشگی موقعیتهای اجتماعی برای جلوگیری از ناراحتی کودک
اگر کودک بهخاطر ترس از قضاوت شدن خودش را ناتوان میبیند، راهکارهای مقاله تقویت اعتماد به نفس کودک نیز میتواند در کنار درمان اصلی مفید باشد.
\nتمرین تدریجیِ ماندن در موقعیتهای کوتاه اجتماعی با مهارت صبر و ادامهدادن کار گره خورده است؛ مقاله آموزش صبر به کودکان میتواند برای این تمرینهای کمفشار ایده بدهد.
نقش مدرسه در کاهش اضطراب اجتماعی کودک
گفتگوی محترمانه والد با معلم یا مشاور مدرسه میتواند فشار را کم کند. میتوان توافق کرد که کودک در ابتدا پاسخ کوتاهتری بدهد، پیش از ارائه تمرین داشته باشد یا با یک همگروهی امنتر کار کند. هدف، حذف همه انتظارها نیست؛ هدف این است که کودک مرحلهبهمرحله تجربه موفقیت پیدا کند.
درمان اضطراب اجتماعی کودکان چگونه است؟
اگر اضطراب اجتماعی پایدار است یا در روابط، مدرسه و زندگی کودک اختلال ایجاد کرده، مراجعه به روانشناس کودک یا روانپزشک کودک و نوجوان انتخاب مناسبی است. درمان شناختیرفتاری یا CBT یکی از درمانهای اصلی اضطراب در کودکان است و به کودک کمک میکند افکار نگرانکننده، واکنشهای بدنی و رفتار اجتنابی خود را بهتر بشناسد و مدیریت کند. دارو درمان خانگی یا تصمیم والدین نیست و فقط پس از ارزیابی پزشک متخصص ممکن است بخشی از برنامه درمان باشد.
چه زمانی باید کمک تخصصی بگیریم؟
- اضطراب چند ماه ادامه دارد یا رو به افزایش است.
- کودک از مدرسه، دوستان یا فعالیتهای موردعلاقهاش فاصله گرفته است.
- ترس با دلدرد، بدخوابی، افت تحصیلی یا اضطراب شدید همراه شده است.
- کودک بارها از مسخره شدن، بیارزش بودن یا نداشتن دوست حرف میزند.
جمع بندی
اضطراب اجتماعی کودک با فشار، نصیحت طولانی یا حذف دائمی موقعیتهای اجتماعی حل نمیشود. کودک به والد آرام، قدمهای کوچک، مدرسه همراه و در صورت نیاز درمانگر متخصص نیاز دارد. برای تقویت مهارتهای ارتباطی و تربیتی در موقعیتهای روزمره، صفحه دوره تربیت کودک بافملی را هم ببینید.
منابع علمی و معتبر
- American Academy of Child and Adolescent Psychiatry. Anxiety and Children.
- NICE. Social anxiety disorder recognition assessment and treatment.
- Kowalchuk, A. et al. Anxiety Disorders in Children and Adolescents.
در بافملی، باور داریم هر والد آگاهی، میتواند آیندهای روشنتر برای فرزندش بسازد. ما جدیدترین آموزشها و نکات علمی فرزندپروری را از سراسر دنیا انتخاب میکنیم و با زبان ساده در اختیار شما میگذاریم.