دعوا و اختلاف بین کودکان امری بسیار رایج بوده و بخشی از مسیر یادگیری آنهاست. دعواهای کودکان اغلب زمانی اتفاق می افتد که کودکان موقعیتی را ناعادلانه می بینند، سعی می کنند آنچه را که فکر می کنند حقشان است ابراز کنند؛ یا احساس می کنند دیگران دیدگاه و نظر آنها را نمی بینند، به آنها بی توجهی می کنند، و یا موقعیتی پیش می آید که به شکل متفاوت به آن نگاه می کنند.
برای مثال مسخره کردن یک کودک کوچکتر توسط یک کودک بزرگتر ممکن است برای کودک بزرگتر فقط یک شوخی باشد، اما کودک کوچکتر ممکن است فکر کند که این کار اصلا خنده دار نیست و همین موضوع سبب یک جنجال بزرگ شود. هر چه خواهر و برادرها از نظر سنی نزدیکتر باشند، تمایل بیشتری به دعوا دارند.
اختلاف نظرها می توانند فرصتی عالی برای کودک باشد تا مهارت های اجتماعی را که در بزرگسالی به آن نیاز دارد، تمرین کند. هنگامی که این اختلافات منجر به دعوا می شود، می تواند فرصتی برای کودکان باشد تا راه های دیگری را برای حل تعارض بیاموزند، به ویژه اگر یاد بگیرند که با دعوا به آن چیزی که می خواهند نمی رسند.
زمانی که اختلافات و مشاجره های بین کودکان به طور منصفانه و بدون آسیب رساندن به کسی حل شود، کودکان شروع به ایجاد مهارت های حل مسئله مانند مذاکره می کنند. آنها همچنین اهمیت دیدن دیدگاه دیگران و احترام به حقوق، احساسات و نظرات دیگران را یاد می گیرند. همزمان با رشد کودک و توسعه مهارت های اجتماعی او تعداد و شدت این دعواها کمتر و کمتر خواهد شد.
دعوا بین کودکان معمولاً از «بد بودن» یا «لجبازی کودکان» نیست؛ بیشتر وقتها به خاطر مهارتهای ناکامل، هیجانهای شدید و موقعیتهایی است که کودک هنوز بلد نیست درست مدیریتشان کند. رایجترین دلایل عبارتاند از:
دعوا بر سر اسباببازی، نوبت و مالکیت
احساس بیعدالتی (فکر میکند حقش خورده شده)
بلد نبودن گفتوگو و حل تعارض
عصبانیت سریع و تحمل پایین
رقابت و حسادت (جلب توجه، برد و باخت)
توهین، مسخره کردن یا تحریک کلامی
قوانین نامشخص بازی یا تغییر دادن قوانین وسط بازی
خستگی، گرسنگی یا خوابآلودگی
تأثیر الگوی خانه (دیدن دعوا و فریاد در خانواده)
اگر والدین دلیل دعوا را درست تشخیص بدهند، برخوردشان هم دقیقتر میشود؛ یعنی به جای دعوای بیشتر، کودک مهارتهایی مثل نوبتگیری، بیان احساسات، مذاکره و احترام را یاد میگیرد. با تکرار این آموزشها، تعداد دعواها کمتر و کیفیت دوستیها بهتر میشود.
کودکان با خلق و خوی و رفتارهای خاص خود به دنیا می آیند. برای مثال کودک ممکن است انعطاف پذیر، اجتماعی یا خجالتی باشد و این رفتار و خلق و خوها این احتمال را که آنها جر و بحث کنند، صحبت کنند و یا از دعوا اجتناب کنند، کم و زیاد می کند.
در واقع شخصیت و سرشت انسان است که تعیین می کند چرا برخی افراد سریعتر از دیگران خشمگین می شوند یا به سختی می توانند خود را آرام کنند. حل مسالمت آمیز تعارضات برای بزرگسالان همیشه آسان نیست، بنابراین تصور کنید که این کار چقدر برای کودکان سخت تر است.
کودکان از همان سنین پایین یاد می گیرند که چگونه با تماشا و کپی کردن رفتارهای دیگران در اطراف خود تعارضات را حل کنند. بنابراین اگر فرزندتان ببیند که شما مشکلاتتان را به روش مثبت حل می کنید، او نیز یاد میگیرد که اینگونه رفتار کند. طبق اصول فرزندپروری مثبت، شما به عنوان والدین می توانید رفتارهایی مانند موارد زیر را داشته باشید:
خونسردی خود را حفظ کنید و اگر احساس فشار و ناراحتی زیادی داشتید، سریع محیط را ترک کنید.
به نظرات دیگران گوش دهید.
قبل از اقدام برای انجام کاری تمامی حقایق را بررسی کنید.
با آرامش درباره راهکارهای حل مسئل بحث و گفتگو کنید.
کودک از رفتارهای منفی والدین نیز الگوبرداری می کند. اگر والدین با کتک زدن کودکان را تنبیه کنند، کودکان به احتمال زیاد خواهر و برادر یا دوستان خود یا حتی والدینشان را هم کتک می زنند. اگر کودک ببیند والدین و خواهر و برادر بزرگترشان نسبت به یکدیگر پرخاشگر بوده، آنها نیز با جنگیدن و با پرخاش سعی می کنند به آنچه می خواهند برسند.
نحوه برخورد کودکان با تعارضات و جر و بحث ها تا حدی با سن و سطح مهارت آنها تعیین می شود. برای مثال، رفتار پرخاشگرانه برای کودکان خردسال معمول است. این فرآیند معمولا با رشد آنها تغییر کرده و رفته رفته یاد خواهند گرفت راه های بهتری برای حل تعارضات بیاموزند.
والدین می توانند در این پروسه با کودک همکاری کنند تا بتوانند نتیجه دلخواه را به دست بیاورند.
با کودک همدلی کنید همواره از کودک حمایت کنید. به آنچه میگویند گوش دهید و اگر ناراحت هستند به آنها دلداری دهید.
اصول اولیه حل تعارض را به آنها بیاموزید به کودک خود بیاموزید که هنگام وقوع مشکل و ناراحتی با دوستان خود، به آنها دقیقا بگویند از چه ناراحت اند.
الگوی خوبی برای آنها باشید کودکان دائما چیزهایی را که در اطراف خود هستند جذب می کنند، بنابراین اگر دعوا با شریک زندگی خود را با صحبت منطقی و آرام حل کنید، به احتمال زیاد آنها نیز این کار را خواهند کرد
دعوا و اختلاف بین کودکان کاملاً طبیعی است و بخش مهمی از یادگیری مهارتهای اجتماعی به شمار میآید. مهم این است که والدین به جای طرفداری یا سرزنش، به کودک کمک کنند احساساتش را درست بیان کند، مرزهای رفتاری را بشناسد و راهحل منصفانه پیدا کند. با تکرار این تمرینها، کودک یاد میگیرد اختلافها را با گفتوگو حل کند و رابطههای سالمتری بسازد.
در بافملی، باور داریم هر والد آگاهی، میتواند آیندهای روشنتر برای فرزندش بسازد. ما جدیدترین آموزشها و نکات علمی فرزندپروری را از سراسر دنیا انتخاب میکنیم و با زبان ساده در اختیار شما میگذاریم.