درخواست مشاوره
- BaFamily
- 20 آذر 1404
همه ما می خواهیم فرزندانی مسئولیت پذیر تربیت کنیم و همه ما میخواهیم در دنیایی زندگی کنیم که در آن دیگران برای مسئولیتپذیری تربیت شدهاند، دنیایی که بزرگسالان از مسئولیتهای خود بهعنوان شهروند شانه خالی نمیکنند. اما گاهی اوقات ناخواسته فرزندان خردسال را طوری تربیت میکنیم که درست برعکس چیزی که می خواهیم عمل می کنند.
این داستان را در نظر بگیرید. یک کودک سه ساله وارد آشپزخانه می شود و به مادرش می گوید: "می خواهم کمک کنم." مادر که عجله دارد، میگوید: «نه، برو و بازی کن.» حالا چند سال به جلو حرکت کنید. مامان از بچه 10 ساله می خواهد که هویج را خرد کند و او می گوید: "نه، من مشغول بازی هستم." این کودک دقیقا همان کاری را انجام می دهد که به او آموزش داده شده است: از سر راه کنار برود تا بزرگسالان بتوانند کارهایشان را سریع تر، کارآمدتر و به درستی انجام دهند.
- چرا مسئولیتپذیری برای کودک ضروری است؟
- به آنها مسئولیت بدهید
- کارهایی را که خودشان میتوانند انجام دهند، برایشان انجام ندهید
- در مورد انتظارات خود شفاف و ثابت قدم باشید
- مهارت های لازم را به کودکتان آموزش دهید
- صبور باشید و فرصت تجربه بدهید
- اجازه دهید اشتباه کنند و از آنها درس بگیرند
- به فرزندتان اجازه دهید تا ریسک کند
- مسئولیتپذیری امروز، اعتماد و استقلال فردای کودک
چرا مسئولیتپذیری برای کودک ضروری است؟
مسئولیتپذیری یکی از مهمترین مهارتهایی است که زیربنای رشد شخصیتی و استقلال کودک را میسازد. پژوهشهای دانشگاه هاروارد نشان میدهد کودکانی که از سنین پایین مسئولیتهای کوچک را تجربه میکنند، در آینده اعتمادبهنفس بیشتر، مهارت حل مسئله قویتر و توانایی بالاتری در مدیریت زندگی دارند.
وقتی کودک کاری را خودش انجام میدهد—حتی کارهای سادهای مثل جمعکردن وسایل یا انتخاب لباس—در واقع حس «میتوانم» در او شکل میگیرد؛ حسی که پایه اصلی خودکفایی و موفقیت او در سالهای بعد است.
حال سوال اصلی اینجاست که چگونه کودکمان را تربیت کنیم که مسئولیت انتخابها و تأثیر آنها بر جهان را بپذیرند؟ در ادامه این نوشته با راهکارهایی برای تقویت حس مسئولیت پذیری کودک آشنا میشوید :
به آنها مسئولیت بدهید
از کارهای کوچک شروع کنید. فهرستی از کارهای کوچک و خانگی را که کودکان ۱۸ ماهه تا نوجوانان ۱۸ ساله میتوانند در خانه انجام دهند تهیه کنید و بسته به توانایی های فرزندتان از او بخواهید که در انجام کارهای خانه با شما مشارکت و همکاری کند. برای شروع میتوانید از جدول زیر استفاده کنید و به مرور خودتان آیتم هایی به آن اضافه کنید.
کارهایی را که خودشان میتوانند انجام دهند، برایشان انجام ندهید
حتی بچه های خردسال هم می توانند تا حدودی در کارهای خانه کمک کنند. آنها می توانند صبح ها لباسشان را خودشان بپوشند. در مقابل میل به تسلط و حل همه مشکلات فرزندتان مقاومت کنید. در عوض به کودکان کمک کنید تا یاد بگیرند که به خودشان کمک کنند و اینگونه کودک مستقلی تربیت میکنید.
در مورد انتظارات خود شفاف و ثابت قدم باشید
حتما مطمئن شوید که فرزندانتان قوانین خانه را درک می کنند و در اجرای آنها هم ثابت قدم باشید. اگر قانون این است که بچه ها باید قبل از تماشای تلویزیون تکالیف خود را تمام کنند، آن را رعایت کنید. همچنین اگر انتظار رفتار خاصی را از کودک دارید، از قبل به او اطلاع دهید.
مهارت های لازم را به کودکتان آموزش دهید
فقط به فرزندتان نگویید که چه کاری انجام دهد، نحوه انجام آن را نیز به او آموزش دهید. برای مثال وقتی به کودکتان می گویید تا اسباب بازی هایش را تمیز کند، نشان دادن منظورتان بهترین کار است.
صبور باشید و فرصت تجربه بدهید
صبر داشته باشید و به بچهها فرصت بدهید تا چیزی را که چالشبرانگیز است کشف کنند. به توانایی های آنها اعتماد داشته باشید و برای آموزش آنها زمان بگذارید. همچنین در این شرایط کودکان صبر کردن را از شما یاد میگیرند.
اجازه دهید اشتباه کنند و از آنها درس بگیرند
اجازه دهید کودکان پیامدهای طبیعی رفتار خود را تجربه کنند و به آنها بیاموزید که اشتباهات فرصتی برای یادگیری است. همه اشتباه می کنند، بنابراین آنها نیز احتمالا اشتباه می کنند. سعی کنید بیش از حد واکنش نشان ندهید و اشتباهات کودکتان را به فرصتی برای برنامه ریزی مجدد و انجام اقدامات بهتر در آینده در نظر بگیرید.
اگر فرزندانتان مسولانه رفتار نمی کنند والدین هلیکوپتری نباشید که برای رفع اشتباهات کودکشان عجله می کنند، مگر اینکه سلامت جسمی آنها در خطر باشد. در عوض اجازه دهید کودکان نتایج اعمال خود را تجربه کنند.
به فرزندتان اجازه دهید تا ریسک کند
تصور نکنید که کودکتان نمی تواند کاری انجام دهد. به عنوان مثال، استفاده از اجاق گاز چیزی است که فرزندانتان در نهایت باید یاد بگیرند که چگونه از آن استفاده کنند. بنابراین دائما به او نگویید که از آن دور شود.
مسئولیتپذیری امروز، اعتماد و استقلال فردای کودک
مسئولیتپذیری مهارتی نیست که یکشبه در کودک شکل بگیرد؛ بلکه مجموعهای از تجربیات کوچک و روزمره است که آرامآرام در او حس توانمندی، نظم و استقلال میسازد. هر بار که اجازه میدهیم کودک کاری را خودش انجام دهد، در واقع به او پیام میدهیم: «به تو اعتماد دارم و میدانم میتوانی.» این پیام ساده اما عمیق، پایهٔ شکلگیری اعتماد به نفس کودک و توانایی او برای مدیریت چالشهای آینده است.
والدینی که فرصت تجربه، اشتباهکردن و اصلاح را در محیطی امن فراهم میکنند، در حال ساختن فردی هستند که در بزرگسالی میتواند تصمیم بگیرد، مسئولیت بپذیرد و برای رسیدن به اهدافش تلاش کند. مسئولیتپذیری هدیهای است که امروز به کودک میدهیم، اما اثر آن تا سالها در زندگی او باقی میماند—از انتخابهای روزمره تا مسیرهای مهم زندگی.
اگر از همین حالا مسیر را درست شروع کنیم، آیندهای مستقل، توانمند و آگاه برای فرزندانمان دور از دسترس نخواهد بود.
در بافملی، باور داریم هر والد آگاهی، میتواند آیندهای روشنتر برای فرزندش بسازد. ما جدیدترین آموزشها و نکات علمی فرزندپروری را از سراسر دنیا انتخاب میکنیم و با زبان ساده در اختیار شما میگذاریم.